95. rocznica powołania kuratorów sądowych w Polsce

 

   

 

W dniu 8 lutego 2014 roku mija 95 rocznica utworzenia na mocy dekretu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego sądów dla nieletnich i urzędu stałych opiekunów sądowych przy tych sądach.

W dniu jubileuszu życzymy kuratorom sądowym wielu sukcesów na niwie zawodowej i prywatnej, satysfakcji z dobrze wykonywanej pracy oraz kolejnych rocznic, przypominających o bogatych, już blisko wiekowych, tradycjach naszych poprzedników: opiekunów sądowych, kuratorów nieletnich, kuratorów dla dozorów i nadzorów nad skazanymi, kuratorów rodzinnych i kuratorów dla dorosłych - kuratorów sądowych w Polsce.

 

                                                                                                                      Zarząd

                                                                                                    Pomorskiego Stowarzyszenia

                                                                                               Zawodowych Kuratorów Sądowych

 


Opiekunowie sądowi w 1929 roku zostali „przemianowani” na kuratorów dla nieletnich. Restytucja kuratorów dla nieletnich nastąpiła już w pierwszych latach po wojnie; powołano pierwsze samorządy kuratorów (w 1949 r. w Warszawie i w 1951 r. w Łodzi), wydawały one pismo branżowe Biuletyn Kuratorów dla Nieletnich (od 1951 r.). Od roku 1959 obok społecznych powoływano także zawodowych kuratorów dla nieletnich. W 1956 r. zaczęto powoływać inspektorów społecznych, pomagających sądom opiekuńczym. Od 1958 roku powoływano kuratorów dla nadzoru nad warunkowo zwolnionymi, a od 1961 roku kuratorów dla dozoru ochronnego nad osobami, względem których wykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono. W 1965 roku nastąpiło połączenie obu gałęzi kuratorów sprawujących dozór nad osobami skazanymi, a jednocześnie powołano pierwszych zawodowych kuratorów dla dorosłych. Do połączenia kuratorów dla nieletnich i inspektorów społecznych doszło w 1973 roku. Od tej pory nazywano ich kuratorami nieletnich, którzy byli organami pomocniczymi sądów w sprawach nieletnich i w sprawach opiekuńczych małoletnich. Kolejnym etapem ewolucji kurateli sądowej w Polsce było zbliżanie się obu specjalizacji: „Przy sądach działają kuratorzy (kuratorzy rodzinni i kuratorzy dla dorosłych), którzy pełnia swe czynności zawodowo (kuratorzy zawodowi), albo w ramach funkcji społecznych (kuratorzy społeczni)” (art. 140a Prawa o ustroju sądów powszechnych, 1982). W 1986 r. Minister Sprawiedliwości wydał pierwszy akt określający organizację kuratorów sądowych – rozporządzenie w sprawie kuratorów sądowych. W 15 lat później 27 lipca 2001 roku Sejm RP uchwalił ustawę o kuratorach sądowych, „konstytucję” kuratorów, akt kompleksowo normujący ustrój i organizację Kuratorskiej Służby Sądowej.

Kuratorska Służba Sądowa kontynuuje i rozwija działania swoich poprzedników, pełni bardzo odpowiedzialną rolę organu wykonawczego sądu, a jednocześnie ważną misję społeczną, udzielając pomocy i wsparcia w readaptacji społecznej podopiecznych sądów, a przez to przyczyniając się bezpośrednio do poprawy bezpieczeństwa obywateli, wzrostu poczucia bezpieczeństwa publicznego, redukcji przestępczości, ochrony praw dzieci i ograniczania dysfunkcji społecznych. Kuratorzy sądowi realizują określone przez prawo zadania o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym, diagnostycznym, profilaktycznym i kontrolnym, związane z wykonywaniem orzeczeń sądu. (art. 1 ustawy o kuratorach sądowych).

Aktualnie Kuratorska Służba Sądowa liczy 5208 kuratorów zawodowych (1977 kuratorów rodzinnych i 3138 kuratorów dla dorosłych oraz 95 kuratorów okręgowych). We współpracy z przeszło 30 tysiącami wolontariuszy (kuratorami społecznymi) obejmuje działaniami wychowawczymi, resocjalizacyjnymi, profilaktycznymi, diagnostycznymi i kontrolnymi ponad 700 tysięcy podopiecznych sądów (skazanych, nieletnich i rodziców wadliwie wywiązujących się z ich obowiązków rodzicielskich) oraz przeprowadza ponad 650 tysięcy wywiadów środowiskowych rocznie.

Na I Kongresie Kuratorskim, który odbył się w dniach 15-17 czerwca 2009 roku, Profesor Jarosław Utrat – Milecki powiedział: „ethos zawodowy przypisujemy szczególnie tym profesjom, które wiążą się z wykonywaniem bardzo ważnych, wymagających specjalistycznych kwalifikacji, doniosłych zadań na rzecz społeczeństwa. (…) ethos zawodowy nabiera szczególnego znaczenia odnośnie zawodów, których pracownicy bezpośrednio kontaktują się z ludźmi, zwłaszcza wtedy, gdy w ramach tego kontaktu zawodowo wkraczają we wrażliwą sferę praw i wolności człowieka. Podkreślił, że jakość pracy kuratora sądowego wyznaczać będzie nie tylko ocenę jego działań, nie tylko określać możliwości rozwiązania konkretnych problemów, ale także środowiskową ocenę funkcjonowania całego wymiaru sprawiedliwości sprawowanego w imieniu Rzeczypospolitej.

 

                                                                                                                    Zarząd

                                                                                                     Pomorskiego Stowarzyszenia

                                                                                               Zawodowych Kuratorów Sądowych